تحقیق هدایت و رهبری در قرآن و نهج البلاغه

Word 94 KB 34201 17
مشخص نشده مشخص نشده الهیات - معارف اسلامی - اندیشه اسلامی
قیمت: ۲,۰۰۰ تومان
دانلود فایل
  • بخشی از محتوا
  • وضعیت فهرست و منابع
  • مقدمه:

    این تحقیق با عنوان هدایت و رهبری در قرآن و نهج البلاغه انجام گردیده است. ابتدا با مراجعه به منابع مختلف که فهرست آنها در این تحقیق آمده است معنی لغوی هدایت از دیدگاههای مختلف طرح و آنگاه معنای هدایت در قرآن مورد بررسی قرار گرفت. لازم به ذکر است در قرآن هدایت با سی و یک تعبیر خاص بکار رفته است که در این تحقیق به این معانی پرداخته شده است. برای آگاهی از وجوه هدایت در نهج البلاغه با مراجعه به کتاب مزبور 10 خطبه و 2 حکمت و 1 نامه در زمینه هدایت مورد بررسی قرار گرفت. همچنین فهرست آیاتی از قرآن که در آنها وجوه مختلف هدایت بیان شده است ضمیمه گردیده است.

     

     

    1-1- معانی لغوی هدایت:

    هدایت در لغت به معنی ارشاد و راهنمایی از روی لطف و خیرخواهی است. (1) صاحب مجمع البحرین می گوید: «هدایت در لغت به معنی ارشاد و دلالت بر شیء است.». (2)

    راغب اصفهانی درباره معنی هدی می گوید: «هدی در لغت به معنی دلالت و راهنمایی از روی لطف است». (3)

    درباره معنی هدایت در معجم مقاییس اللغه و در معجم الوسیط آمده:

    “هدایت، عبارت از راهنمایی از روی لطف است، بگونه ای که رساننده به مطلوب و مقصود باشد”. (4)

    همچنین درباره معنی لغوی هدایت، گفته شد: «هدایت، یعنی به نرمی کسی را به خواسته‌اش راهنمایی کردن». (5)

    صاحب تبیان نیز، هدایت را به معنی راهنمایی به راه رشد می داند. (6)

    در تفسیر المحقق درباره معنای لغوی هدایت چنین آمده:

     

    «هدایت در لغت به معنی راهنمایی کردن است و هَذی، هُدی و هدیه، مصدر هدی یهدی است که به معنی ارشاد و ضد گمراهی است و به معنی دلالت، دعوت، بیان و تعریف نیز
    می‌آید». (7)

    1-1-1- معنای اصطلاحی هدایت:

    معنای اصطلاحی هدایت، عبارت است از دلالت بسوی حق و ارائه طریق و ارشاد بسوی حقیقت چنانکه قرآن کریم، در آیات زیر، همین معنا را بیان می فرماید:

    “ ان علینا للهدی ”.

    “ و انک لتهدی الی صراط مستقیم ”.

    “ ان هذا القرآن یهدی للتی هی اقوم ”.

    “ قل الله یهدی للحق ”. (8)

    صاحب کشاف نیز درباره معنای اصطلاحی هدایت می گوید:

    «هدایت عبارت است از ارائه طریق و افاقه قوایی که شخص بتواند بوسیله آن، مصالح خود را دریابد، و یا عبارت است از نصب ادله‌ای که بوسیله آن حق را از ناحق جدا کند، و یا ارسال رسل و انزال کتب باشد، چنانکه خداوند می فرماید “وجعلنا منهم ائمه یهدون بامرنا” و یا کشف سرائر از دلها باشد که مخصوص انبیاء و اولیاء است. چنانکه می فرماید: “لنهدینهم سبلنا”. (9)

    ملاصدرا در مقام بیان معنی هدایت گوید:

    «فالخلق هو اعطاء الکمال الاول والهدایه هی افاده کمال الثانی».

    آفرینش موجودات، اعطای کمال اول است و هدایت، عبارت از اعطای کمال دوم به موجودات است، زیرا خداوند ابتدا بندگان را آفرید و سپس آنها را به راه راست و طریق سعادت، هدایت نمود. چنانکه می فرماید:

    “ربنا الذی اعطی کل شیء خلقه ثم هدی”.

     

    و با لجمله، هدایت عبارت از سوق دادن اشیاء است بطرف کمال دوم آنها و کمال دوم، کمالی است که موجودات در اصل وجود، نیازی بدان ندارند و در بقاء نیز احتیاجی بدان
    ندارند. (10)

     

     

    1-2- وجوه هدایت در قرآن:

    برای هدایت و مشتقات آن در قرآن، وجوه و معانی مختلف بیان گردیده، که برای پی بردن به معانی مزبور، به ذکر آن می پردازیم:

    1- هدی به معنی قرآن ، چنانکه در سوره اسراء آیه 9 فرماید:

    “و مامنع الناس ان یومنوا اذجاء هم الهدی”

    در سوره کهف آیه 55 نیز فرماید:

    “و ما منع الناس ان یومنوا اذجاء هم الهدی”

    و در آیه 23 سوره نجم نیز فرماید:

    “و لقد جاءهم من ربهم الهدی”

    و در آیه 13 سوره جن نیز فرماید:

    “و انا سمعنا الهدی آمنابه” (11)

    2- هدی به معنی دین (بمعنای اخص):

    مانند آیه 120 سوره بقره که می فرماید:

    “قل ان هدی الله هوالهدی”

    ترجمه: بگو همانا دین، همان دین خدا، یعنی اسلام است.

    و در سوره حج آیه 67 نیز می فرماید: « فلاینا زعنک فی الامر وادع الی ربک انک لعلی هدی مستقیم » یعنی لعلی دین مستقیم.

    هدایت بدین معنی، در قرآن بسیار است (12)

    3- هدی به معنی ایمان، مانند آیه 13 سوره کهف:

    “ انهم فتیه آمنوا بربهم وزدنا هم هدی”

    ترجمه: همانا آنان، جوانانی هستند که به پروردگارشان ایمان آوردند و خداوند بر ایمانشان افزود.

    در سوره مریم آیه 76 نیز فرماید:

    “و یزید الله الذین اهتدوا هدی”.

    یعنی: خداوند ایمان کسانی را که قبول ایمان نموده اند، زیادتر می کند.

    در سوره سبا آیه 32 نیز می فرماید:

    “ انحن صددناکم عن الهدی بعد اذجاء کم”.

    ترجمه: آیا ما (مستکبرین)، شما (مستضعفین) را از ایمان منع نمودیم، بعد از آنکه از جانب خدا آمد.

    و در سوره زخرف آیه 49 فرماید:

    “ ادع ربک بما عهد عندک اننا لمهتدون”.

    که مهتدون به معنی مومنون است.

    ترجمه: بخوان ای ساحر از خدای خودت تعهدی را که با تو دارد (که عذاب را از ما بردارد) در اینصورت، ما از ایمان آورندگانیم. (13)

    4- هدی به معنی توحید :

    چنانکه در سوره فتح آیه 28 فرماید: “هوالذی ارسل رسوله بالهدی و دین الحق” یعنی اوست خدایی که رسول خود را با توحید و دین حق فرستاد.

    نظیر این آیه، در سوره توبه آیه 33 و در سوره صف، آیه 9 نیز آمده است.

    در سوره قصص، آیه 57 نیز فرماید:

    “و قالوا ان نتبع الهدی معک نتخطف من ارضنا”

    که هدی به معنی توحید است. (14)

    ترجمه: (مردم مکه به رسول خدا) گفتند: اگر ما همراه تو، توحید را پیروی کنیم، ما را از سرزمین خودمان بیرون می کنند.

    5- هدی به معنی سنت و روش :

    چنانکه در سوره انعام آیه 90 فرماید:

    “ اولئک الذین هدی الله فبهدیهم اقتده”.

    در این آیه، خداوند به پیامبرش می فرماید: پیش از تو نیز، پیامبران دیگری بودند که به وظیفه خود عمل نمودند، خداوند نیز، آنان را در مسیر خویش هدایت فرمود. پس تو هم به سنت و روش آنان اقتداء کن و مانند آنان، بر آزار دشمنان و تکذیب آنان صبر کن.

    در سوره زخرف آیه 22 نیز فرماید: “ انا وجدنا آباءنا علی امه و انا علی آثارهم مهتدون” یعنی: علی آثارهم مستنون بسنتهم.

    ترجمه: ما پدران خود را بر عقاید و آیینی یافتیم، و البته ما هم از سنتها و روشهای آنان پیروی می کنیم. (15)

    6- هدی به معنی پیامبران و کتابهای آسمانی :

    چنانکه در آیه 38 بقره فرماید:

    “ افما یا تیکم منی هدی فمن تبع هدای فلاخوف علیهم ولا هم یحزنون”.

    یعنی: هنگامیکه از جانب من، پیامبران و کتابهای آسمانی آمدند، پس هر کس از کتب و رسل من پیروی کند، خوف و اندوهی برای او نخواهد بود.

    نظیر این معنی در سوره طه آیه 123 نیز آمده است. (16)

    7- هدی به معنی راه نمودن و راهنمایی در دین :

    چنانکه در آیه 10 طه فرماید: “ اواجد علی النار هدی”

    که مقصود، راه یابی از طریق پیدا کردن آتش است.

    و نیز در سوره قصص آیه 22 فرماید:

    “ قال عسی ربی این یهدینی سواء السبیل” 

    که یهدینی به معنای پر شدنی است.

    و در سوره ص آیه 2 فرماید: “و اهدنا الی سواء الصراط”.

    که در این آیه اهدنا به معنی ارشدنا است.

    8- هدی به معنی راه نمودن به حجت و برهان :

    چنانکه در سوره بقره آیه 285 فرماید: “والله لایهدی القوم الظالمین”.

    یعنی لا یهدیهم الی الحجه . و در سوره آل عمران آیه 86 نیز نظیر این آیه، آمده. هدایت بدین معنا، در قرآن مجید، فراوان است. (17)

    9- هدی به معنی بیان:

    مانند آیه 5 سوره بقره که می فرماید: “ اولئک علی هدی من ربهم”. یعنی علی بیاناً من ربهم و در آیه 100 سوره اعراف فرماید: “ اولم یهدلهم” یعنی: اولم یبین لهم.

    و در آیه 17 سوره فصلت نیز می فرماید: “و اما ثمود فهدینا هم” یعنی: بینا لهم.

    و در سوره انسان آیه 3 فرماید: “ انا هدیناه السبیل” یعنی: انا بینا له السبیل.

    هدی بدین معنا، در قرآن بسیار است. (18)

    10- هدی به معنی شناختن و معرفت :

    چنانکه در آیه 16 سوره نحل فرماید: “و علامات و بالنجم هم یهتدون”. که یهتدون به معنای یعرفون الطرق است. یعنی: بوسیله ستارگان، راهها را می شناسند.

    در آیه 82 طه نیز می فرماید: “و انی لغفار، لمن تاب و آمن و عمل صالحاً‌ ثم اهتدی”.

    ترجمه: همانا من، بسیار آمرزنده ام، برای کسیکه توبه کند و ایمان آورد و عمل صالح انجام دهد، سپس (حق) را بشناسد.

    در سوره انبیاء آیه 31 نیز فرماید: “و جعلنا فیها فجاجاً سبلا لعلهم یهتدون”.

    یهتدون در این آیه نیز، به معنای یعرفون است.

    ترجمه: و قرار دادیم در آن (زمین) راههای فراخ و پیدا، شاید که ایشان (راه درست) را بشناسد.

    در سوره نحل آیه 41 نیز فرماید: “ننظرا تهتدی ام تکون من الذین لایهتدون”

    ترجمه: (سلیمان گفت تخت بلقیس را برایش ناشناس کنید) تا بنگریم که وی، سریر خود را می شناسد یا توانایی شناسایی نخواهد داشت.

    هدایت به این معنی در قرآن، بسیار است. (19)

    11- هدی به معنی خواندن :

    چنانکه در آیه 159 اعراف می فرماید: “و من قوم موسی امه یهدون بالحق”.

    یهدون در اینجا به معنی یدعون است.

    ترجمه: و جماعتی از قوم موسی، مردم را به دین حق فرا می خواندند.

    در سوره رعد آیه 7 نیز فرماید: “ انما انت منذر، و لکل قوم هاد”.

    ترجمه: برای هر قومی، دعوت کننده و خواننده ای هست، که هاد به معنی داع است. در سوره بنی اسرائیل آیه 9 فرماید: “ان هذا القرآن یهدی للتی هی اقوم”.

    در این آیه نیز یهدی به معنی یدعوا است.

    در سوره انبیاء آیه 73 می فرماید: “و جعلنا هم ائمه یهدون بامرنا”.

    ترجمه: و ما فرزندان ابراهیم را، پیشوایانی قرار دادیم که مردم را به فرمان ما فرا می خوانند.

    در آیه 30 احقاف نیز فرماید: “مصدقاً لما بین یدیه یهدی الی الحق”.

    که در این آیه نیز، یهدی به معنی یدعوا است.

  • فهرست:

    ندارد
     

    منبع:

    ندارد

بسمه تعالی مقدمه: این تحقیق با عنوان هدایت و رهبری در قرآن و نهج البلاغه انجام گردیده است. ابتدا با مراجعه به منابع مختلف که فهرست آنها در این تحقیق آمده است معنی لغوی هدایت از دیدگاههای مختلف طرح و آنگاه معنای هدایت در قرآن مورد بررسی قرار گرفت. لازم به ذکر است در قرآن هدایت با سی و یک تعبیر خاص بکار رفته است که در این تحقیق به این معانی پرداخته شده است. برای آگاهی از وجوه ...

چکیده این تحقیق در سال 1381 با عنوان « بررسی محتوای کتابهای هنر از دیدگاه معلمین هنر » انجام شده است در این تحقیق سوالات زیر مد نظر بوده است . 1 آیا اکثریت معلمین هنر قادر به تدریس محتوای کتب درسی هنر می باشند . 2 آیا بی اهمیت بودن درس هنر در مدارس سبب بی تأثیر شدن این درس در روند رشد خلاقیت های هنری و علمی دانش آموزان شده است . جامعه آماری این تحقیق را معلمین هنر مدارس راهنمایی ...

راستگویى و دروغگویى در فلسفه اخلاق على(ع) در خطبه عید غدیر خود که خوب است آن را خطبه غدیریه بنامیم به تفسیر و تحلیل این رویداد عظیم تاریخ پرداخت. معرفى این خطبه که در گوشه و کنار برخى از کتابهاى ادعیه و روایت در غربت به سر مى برد و بررسى سند و کتابشناسى آن و شرح پاره هایى از آن، موضوع این جستار است. اشارت ممکن است افراد بسیارى در طول تاریخ از حادثه غدیر و اهمیت آن سخن گفته و از ...

پیشگفتار» ای غائب از نظر،ای حجت ثانی عشر،ای شب دیجور را ستاره سحر، از منتظران رنجورت دریغ مفرما یک نظر. ای خورشید پرده نشین ،ای کهف حصین،ای دُرّ ثمین، گوشه چشمی بنما به این دلهای غمین. ای ابر فیض بار،ای روح نوبهار،ای زخوان کرمت ماسوا ریزه خوار،ز عاشقان کویت «یک نگاه»دریغ مدار. ای فرزند عسکری،ای سلیل محمدی،ای غریو حیدری،بر منتظران دلسوخته ات زکرم نما نظری. ای پور پیشوای خیبر ...

چکیده تأکید اسلام بر لزوم به کار گرفتن اندیشه روشنگری و آگاهی بخشی و بیان حقایق برای رسیدن به اتحاد و محبت و مهرورزی نسبت به انسان ها و توجه کرامت آنها بر کسی پوشیده نیست زیرا که فلسفه خلقت و آفرینش امید به لطف و رحمت الهی و کمال و سعادت است. قرآن برای دستیابی به سعادت است که به اموری اشاره می کند که می‌توان از آنها به عنوان عوامل بیرونی و درونی اتحاد و انسجام یاد کرد. از آنجایی ...

غيبت و حضور ضرورت پيروي از علماي متعهد از آنجا که در شرايط سخت دوره غيبت امام (ع) تشخيص وظايف و تکاليف ديني بر افراد به راحتي امکان پذير نيست ، مسئوليت تبيين احکام ديني و هدايت مردم و حفظ ارزشهاي اسلامي و دفاع از مکتب برعهده عالمان متعهد و

ضرورت پيروي از علماي متعهد از آنجا که در شرايط سخت دوره غيبت امام (ع) تشخيص وظايف و تکاليف ديني بر افراد به راحتي امکان پذير نيست ، مسئوليت تبيين احکام ديني و هدايت مردم و حفظ ارزشهاي اسلامي و دفاع از مکتب برعهده عالمان متعهد و با تقوا گذاشته شده ا

شهید محمد جواد باهنر در سال ۱۳۱۲ در شهر کرمان در محله ای به نام “محله شهر” که از محله های بسیار قدیمی و مخروبه شهر کرمان بود، به دنیا آمد. ایشان فرزند دوم خانواده و دارای نه خواهر و برادر بود. پدر ایشان پیشه ور ساده ای بود که زندگی محقرانه ای داشت و به واسطه مغازه کوچکی که در سرگذر محله داشت امرار معاش می کرد. شهید باهنر در سن پنج سالگی به مکتب خانه ای سپرده شد و نزد بانوی ...

مقدمه نظارت و کنترل یکی از ارکان مدیریت به شمار می آید و مدیر به عنوان یکی از وظایف اصلی خود باید شیوه ها و امکانات و عملیات گوناگون تشکیلات را زیر پوشش نظارتی قرار دهد تا حرکت دستگاهها به انحراف و امکانات موجود به هدر نرود. مدیر در حیطه نظارت، کلیه فعالیتها را با برنامه می سنجد و در صورت تطابق شیوه ها و مقدار و نوع فعالیتها با برنامه و هدفهای تعیین شده، سلامت دستگاه مربوط را ...

اتحاد ملی انسجام اسلامی انسان ها به اقتضای زندگی اجتماعی همواره در پی اتحاد و همبستگی با هم نوعان خود بوده اند که این اتحاد و همبستگی و پیوند خود بر دو نوع قابل تقسیم و دسته بندی می باشد. نوع اول : اتحاد و پیوندی تصنعی و غیر واقعی است. به این صورت که دولت ها و حکومت ها و اقوام و حتی اشخاص بر اساس مصلحت اندیشی و جلب منافع، در مقطعی از زمان با یکدیگر پیوند تفاهم بسته و متحد می ...

هدایت و ضلالت بی‌گمان از تمایلات فطری بشر ، سعادت‌جویی و رستگاری خواهی او است محور و شالوده عقیده و عمل انسان را فطرت سعادت‌جویی او سامان می‌دهد ، ولی آنچه در جهان رخ داده است با این تمایل فطری ناسازگار است . چه بسیار انسانهایی که گرفتار شقاوت و خسران شده‌ و گرانبها‌ترین سرمایه زندگی را ، که همانا عمر است ، بجای آن که در راه نیل به نیک‌بختی و سعادتمندی هزینه کنند ، صرف شقاوتمندی ...

ثبت سفارش
تعداد
عنوان محصول