مقاله هکمتانه

Word 758 KB 34535 68
مشخص نشده مشخص نشده تاریخ
قیمت: ۶,۸۰۰ تومان
دانلود فایل
  • بخشی از محتوا
  • وضعیت فهرست و منابع
  • جایگاه تاریخی استان همدان

    اکثر شهرهای استان همدان و خصوصاً همدان، نهاوند و تویسرکان از قدمت بسیار بالایی برخوردار می‌باشد، به طوری که همدان، اولین پایتخت نخستین تشکیلات حکومتی در ایران بوده که در آن دوره هگمتانه نامیده می‌شده است.آثار مکشوفه از تپه باستانی هگمتانه و نیز کتیبه‌های گنجنامه آثاری از آن زمان می‌باشد. آثار تاریخی فرهنگی متعددی موجود در همدان موجود شد که این شهر به عنوان یکی از شش شهر تاریخی فرهنگی کشور شناخته شود.

    همچنین کاوش‌ های باستان‌شناسی انجام شده در تپه گیان نهاوند و وجود تپه‌های باستانی باباکمال و مهاجرت حضرت حیقوق نبی(ع) به تویسرکان (در حدود 700 سال ق.م) نیز حاکی از قدمت این دو شهر می‌باشد.

    جغرافیایی طبیعی

    الف) موقعیت و مساحت: استان همدان با وسعتی  در حدود 20 هزار  کیلومتر مربع که درحدود 2/1% مساحت کل کشور را تشکیل میدهد، در غرب ایران بین مدار 33 درجه و 59 دقیقه تا 25 درجه و 45 دقیقه عرض شمالی و 47 درجه‌و34دقیقه تا 49درجه‌و36 دقیقه طول شرقی‌از نصف‌النهار گرینویچ قرار گرفته است.این استان از شمال به استان زنجان، از جنوب به استان لرستان (بروجرد) و از شرق به استان اراک و از مغرب به استانهای باختران و قسمتی از کردستان محدود میباشد.

    ب)پستی و بلندی: این استان منطقه‌ایست کوهستانی و کوههای واقع در آن در تقسیم‌بندی کوههای ایران جزو رشته‌کوههای غربی ومرکزی کشور است که جهت آنها مانند کوههای مرکزی از شمال غربی به جنوب شرقی می‌باشد. نوع آنها خارائی وبیشتر ایام سال مستوراز برف بوده و بهمین علت سرچشمه رودخانه‌ها و چشمه‌سارهای فراوان می باشند.

    مهمترین کوهه ای استان عبارتند از:

     - الوند: رشته‌کوهی است تک در ابتدا و امتداد سلسله‌کوههای زاگرس که از کوههای میانی فلات ایران محسوب و مربوط به دوران سوم زمین شناسی است. درجنوب شهرستان همدان واقع و از شمال غربی به کوه خدابنده‌لوی سنندج و کوه مهم چهل چشمه کردستان واز جنوب شرقی به ارتفاعات راسوند اراک و کوه وفس متصل است.خط‌الراس‌آن‌حد طبیعی‌بین شهرستان همدان وتویسرکان می باشد وبلندترین قله آن موسوم به الوند در 18 کیلومتری جنوب شهر واقع و ارتفاع آن 3574 متر می باشد.

    - کوههای کم ارنفاع چنگ الماس  در شمال دهستان مهربان که ارتفاع بلندترین قله آن 2525 متر میباشد.

    -  کوههای قره‌داغ با 2365 متر ارتفاع

    - کوههای ارمنی در شمال بخش کبوترآهنگ

    - کوه وفس در مشرق با ارتفاع  2540 متر 

    - سلسله‌کوههای‌خرقان‌ درشمال شرقی‌که خط‌الراس‌ طبیعی بین همدان‌ وقزوین‌ محسوب‌ میشوند 

    - گردنه مشهور آوج با ارتفاع 3013 متر و در مسیرسلسله کوههای خرقان قرار گرفته‌است.           

     ج)رودخانه‌ها:

        1- رودخانه قره‌چای     2- رودخانه سیمینه    3- رودخانه خاکو    4- روخانه دره مرادبیگ   5- رودخانه عباس آباد 6-رودخانه فرجین    7- روخانه گردنه اسدآباد  8- روخانه همه‌کسی

    رودخانه‌های دیگر همدان عبارتنداز: ابوک، ارزانفود و فرجین

    سابقه تاریخی همدان:

    هرودت مورخ یونانی بنای شهر همدان را که به دیاکس، نخستین شهریار ماد نسبت میدهد مینویسد پس از آنکه این پادشاه هگمتانه را جهت پایتخت کشور خویش برگزید، کاخی عجیب ومستحکم بصورت هفت قلعه که هریک درون دیگری قرارگرفته بود ساخت وبه تقلید از رنگ‌آمیزی قصرهای بابلی، کنگره های هریک ازدیوارهای قصر مزبور را برنگی در آورد  و کاخی بس بلند مخصوص شاه و خزانه سلطنتی در آخرین قلعه درونی بر پا ساخت وسکنه شهر خارج از حصارها مسکن داشتند. محیط آخرین دیوار قلعه تقریباً به بزرگی

     

    شهر آتن بود. این قصر دارای 300 تا 1000 اطاق و هر اطاق را 8 درب آهنین بوده‌است.
    (655 تا 708  ق‌ م ) اما آنچه‌که در کتیبه تگلات‌پالسراول شهریارآشوری که مربوط به قرن‌یازدهم پیش از میلاد میباشد در مورد همدان آمده ‌است«در این کتیبه نام همدان همدانا نوشته شده است» مشخص می سازد که گفته هرودت مبنی بر بنای شهر توشط دیوکس محقق نبود و احتمالاً این پادشاه با ایجاد هفت قلعه حیرت انگیز فوق بر آبادانی وتوسعه آن افزوده است. بهرحال از آنچه که سایرمورخین بیگانه در مورد همدان نگاشته‌اند می توان پی‌برد که این شهردر دوران زمامداری دیوکس بعنوان پایتخت دولت ماد اهمیت و رونق خاصی داشته‌است در این زمینه پلی بیوس مورخ دیگر یونانی (204 تا 132 ق.م) همدان باستانی رابدینگونه توصیف می نماید.

    در د امان کوه ارنتس  (به زبان یونانی مقصود کوه الوند است) شهر هگمتانه با قلعه و ارگ مستحکم وعجیب حیرت آوری قرار گرفته، قصر شاهی درون آخرین قلعه آن استوار گردیده و مساحت زمین زیر کاخ شاهی در حدود 1300 متر است. وضع ساختمان و آرایشهای عجیب وتزئیناتی که در این کاخ بکار رفته‌است بنحوی است که توصیف آن مبالغه‌آمیز بنظر می رسد. چوبهایی که در آن بمصرف رسیده پوشیده‌ از زر و سیم است، درها و ستونها و رواقها با هزاران گونه کنده‌کاریها ونقش ونگارها آراسته‌شده ویک تیر عاری از زیور و یک دیوار بی پیرایه در آن کاخ یافت نمی شود حتی کاشیهایی که زینت بخش ازارها و دیوارهای درونی قصر است با پوششی از آب نقره سیم‌ اندود گشته همه چوبها از جنس سرو وکاج است.

    بهرحال پس از شکست دیوکس بوسیله سارگن پادشاه آشور  وتحقق وحدت مادها  که‌ برای اولین بار توسط او مطرح شده بود توسط یکی  دیگر از رؤسای ماد بنام فرورتیش یا فرااورتس شکل می‌گیرد و هم او ناحیه وسیعی از همدان را به اشغال خود در می آورد  ودر زمامداری آخرین پادشاه ماد موسوم به ایختوویکو یا آستیاک بدنبال درخواست مردم اکباتان « بزبان یونانی آن را اکباتان میخواندند » ودر سال 550 ق. م  و پس از 3 سال جنگ سلسله مادها بوسیله کوروش هخامنشی منقرض گردید.

    بعضی از مورخین اعتقاد دارند که شهر همدان در دوره بخت‌النصر ویران شده‌ است ودر زمان داریوش اول از نو آباد گردیده و کشف آثار متعدد از این دوره در همدان علاوه بر تائید این نظریه مشخص می سازد که همدان پایتخت تابستانی هخامنشی بوده است.

    در دوران  قدرت نمائی اسکندر همدان بعنوان  ستاد  فرماندهی سلوکیان برضد پارتی ها مورد استفاده قرارمی گیرد وسالیان بعد پس از آنکه اشکانیان قدرت کافی یافتند وبر تمامی ایران تسلط پیدا کردند همدان را پس از تصرف  برای پایتخت تابستانی خود انتخاب می نمایند (250ق.م) وکشف آثار فراوان مربوط به دوره زمامداری ساسانیان در نقاط مختلف استان مؤید این نکته است که در این دوره نیز همدان مورد توجه قرار داشته است.

    و بعد هنگام طلوع آفتاب درخشان اسلام مردم همدان از جمله اولین مردمی هستند که در جهت مقابله و پشت پا زدن به اختلافات طبقاتی شدید و ظلم و ستم دوران ستمشاهی خانواده ساسانی بفرمان رسول اکرم (ص)  بر تشرف بدین مبین اسلام پاسخ مثبت می دهند.

    و در سال 319 هجری  و در زمان تسلط دیلمیان  همدان مرکز کشمکشهای فراوان بین حسنویه و دیلمیان وکاکویه قرار می گیرد تا اینکه عاقبت همدان در تقسیمات به رکن‌الدوله می رسد وسپس شمس الدوله از طرف سیده‌خاتون زمامداری همدان را بدست می آورد و هم اوست که وزارت خود را به فیلسوف نامدار ایران «ابوعلی سینا » می سپارد.

    در حمله خانمانسوز مغول (617 ه.ق ) همدان نیز از این آسیب بزرگ و وحشتناک برکنار نمی‌ماند ودر زمان هلاکو خان بمدت شش ماه مقر فرماندهی او می شود وسالیان بعد یکی  از اعقاب ایلخانیان بنام بایدوخان‌مغول (695 ه.ق) در این شهر تاج گذاری می‌کند وتوسط همین شخص است که جهت ترمیم ویرانیهای شهر کوششهایی مبذول می گردد. در زمان غازان‌خان نیز اقداماتی در آبادانی شهر از جمله ساختن خانقاهی انجام می گیرد.

    و پس از چنگیزیان در حملات یکی دیگراز خونخواران تاریخ یعنی تیمور وتاسیس حکومت قره‌قویونلوها بر ویرانه‌های ایران توسط اشخاصی چون امیر حسین بیک و بازماندگان او 

    چون اغورلو از تیموریان همدان نیزاز این آشوب مصون نمی ماند. تا اینکه در دوران  حکومت صفویان و به گاه حکومت شاه‌اسماعیل که ظاهراً به آبادی ایران علاقه‌مند است در این شهر اقداماتی چون ایجاد کارخانه چرم سازی صورت می پذیرد و قلمرو علی شکر نامی که دراین دوران به همدان اطلاق می شود بعنوان یکی از بیگلربیگی‌ها و یکی از املاک معتبر شیخ علیخان رئیس‌الوزرای شاه سلیمان اعتباری خاص می یابد پس از انقراض صفویه و بروز هرج ومرج و در سال 1138 هجری شهر همدان بدنبال پایداریهای مردانه مردم اما  بعلت فقدان ادوات جنگی به‌تصرف احمد پاشا والی بغداد درمی آید ولی مجدداً در زمان شاه طهماسب دوم ترکان عثمانی بر این شهر تسلط می یابند وبعد در سال 1145 بموجب پیمانی که میان ایران وعثمانی امضاء می‌شود شهر همدان بطور قطع به ایران تعلق پیدا می کند. تا اینکه درزمان حکومت قاجاریان بعنوان ستاد فرماندهی محمدعلی میرزای دولتشاه در جنگ با علی پاشا والی بغداد مجدداً در گیر جنگ می شود و عاقبت در زمان تسلط پهلویان براین منطقه از کشور همان شد که بر سایر نقاط روا رفت. ویرانه‌های باقی مانده بر روی تپه تاریخی هگمتانه در مرکز و قلب شهر بعنوان لایه روئین تاریخ چندین هزارساله از ماد تا پهلوی و بعنوان تمدن پهلوی ویا دروازه‌های تمدن بزرگ به مثابه گواه زنده‌ایست که بر تارک شهر همچون سایه ای نفرت انگیز خودنمائی می کند.

    نگاهی کوتاه وگذرا به بافت قدیم شهر همدان

    مجموعه بازار: مجموعه بازار شهر همدان که از بافت زیبا و منظمی بر خوردار است،قسمت عمده آن در حد فاصل خیابانهای باباطاهر  –اکباتان وشورین وچند راستای آن درمحدوده خیابانهای عباس آباد وباباطاهر قرار گرفته که درمسیر دو خیابان اکباتان وبابا طاهر  (پس از احداث) قسمتهایی از آن صدمه دیده است.

    راستا بازار زنگنه یامظفریه یا حکیم خانه.            2- راستا بازار زرگرها.

    3- راستا بازار صندوقسازها.                              4- راستا بازار مسجد جامع.

     5-راستا بازار چلنگر ها                                   6- راستا بازار قصابها.

    7-راستا بازار مسگرها.                                    8-راستا بازار قنادها.

    9-راستا بازار شیشه فروشها.                             10- راستا بازار قبله.

    11- راستا بازار پیامبر                                     12-راستابازار نخود بریزها.

    13-راستا بازار حلبی سازها                               14-راستا بازار صحافخانه.

    15-راستا بازار علاقبندها                                 16-راستا بازار کفشدوزها.

    17-راستا بازارکفشدوزخانه بزرگ.                       18-راستا بازار موتانخانه.

    19-راستا بازار حسین خانی.                                              20-راستا بازارکلیمیها.

    21-راستا بازار حاج فضل الله.                                             22-راستا بازار گلشن.

    23-راستا بازار دباغخانه.                                                   24- راستا بازار آهک فروشها.

    جمعیت، نژاد و پراکندگی:

    جمعیت:

    کل جمعیت این استان مطابق سر شماری سال 1355 پیرامون 1088024 نفر است که از این تعداد 762848 نفر، یعنی معادل 70% آن ساکن در روستا و بقیه 325176 نفر در شهر های استان ساکن می باشند.

    نژاد،زبان و پراکندگی آن:

    1-ترکها               2-لر و لک.            3-کردها.                 4-فارسها.

    محلات وکوی های قدیمی:

    شهر همدان در قدیم نزدیک به سی کوی (محله ) داشته است.که بعضی از آنها بزرگ وبرخی کوچک بوده اند. این محلات دو شکل داشته ؛ گرد ودراز. کوی در هم کمتر دیده  شده.

    هر کوی گرد دارای میدانچه‌ای بوده که به آن چمن می گفته اند(زیرا در وسط،باغچه، حوض و چاه آب وجود داشته است ) در اطراف هر چمن، حمام وچند دکان بقالی، عطاری،قصابی،نانوایی و غیره وجود اشته. مانند چمن کلپا، ورمزیار  و محل حاجی. مردمی که در خانه آب جاری یا چاه  نداشته اند از قنات چمن استفاده می کردند. هر محله دراز عبارت بود از یک راستا،که از کوچه های معمولی پهنتر بود و حمام و مسجد ودکانها در آن قرار داشتند و به آن کوی می گفتند.کوچه ها از اطراف به کوی می پیو ستند. چون محل کولانج  و بختیاریها. کوی بزرگ دارای چند حمام ومسجد بود مانند کوی درود آبادیها که دارای چهار حمام و بازارچه بود.

    دربسیاری موارد نام این محلات به اسامی افراد سر شناس و خیر ساکن درآن محله نامیده می‌شدند. مانند محله جولانی وکبابیان.

    محلات و کوی های بزرگ وکوچکی هنوز در همدان وجود دارد که بعضی از آنها عبارتند از: محلات جولان، ورمزیار، کلپا، سر گذر، جالگه، آقاجانی بیک، امامزاده یحیی، کبابیان،  درود آبادیها وپیر گرگی.

     

  • فهرست:

     

    جایگاه تاریخی استان همدان. 1

    جغرافیایی طبیعی.. 1

    سابقه تاریخی همدان: 3

    نگاهی کوتاه وگذرا به بافت قدیم شهر همدان. 8

    آثار و ابنیه‌های تاریخی استان: 12

    هگمتانه.. 21

    تپه هگمتانه.. 22

    شهر باستانی هگمتانه.. 33

    نتایج حفاری های تپه هگمتانه.. 39

    فرتور برخی از اشیاء موجود در موزهء هگمتانه:. 48

    ایرانی‌ معماری ‏‎ و‏‎ فرهنگ ‌تمدن‌‏‎ تجلی‌‏‎ هگمتانه.. 55

    منابع وماخذ. 68

    منبع:

    oا- مختصری پیرامون آثار مذهبی، تاریخی و دیدنیهای استان همدان؛ دکترحسین ارشادی.

    هگمتانه؛ سید محمدتقی مصطفوی.

     فرهنگ ایران زمین؛  پور داود.

     

جغرافیایی طبیعی الف) موقعیت و مساحت : استان همدان با وسعتی در حدود 20 هزار کیلومتر مربع که درحدود 2/1% مساحت کل کشور را تشکیل میدهد ، در غرب ایران بین مدار 33 درجه و 59 دقیقه تا 25 درجه و 45 دقیقه عرض شمالی و 47 درجه‌و34دقیقه تا 49درجه‌و36 دقیقه طول شرقی‌از نصف‌النهار گرینویچ قرار گرفته است .این استان از شمال به استان زنجان ، از جنوب به استان لرستان (بروجرد) و از شرق به استان ...

مختصري در مورد پيشينه تاريخي شهرستان بروجرد شهرستان بروجرد در سي و سه درجه تاو پنجاه و سه درجه عرض جغرافيايي و چهل و هفت درجه و سي و شش درجه طول جغرافيايي قرار دارد . ارتفاع آن از سطح دريا 1657 متر ميباشد . اين شهر از شمال به شهرستان ملاير از جنوب

مقدمه: سابقه تاریخی شهر فعلی اراک به 200 سال نمیرسد ولی لفظ اراک قبل از ظهور اسلام به بخشی از ماد بزرگ ، یعنی جبال (کوهستان ) گفته می شده . از قرن دوم بعد از ظهور اسلام ناحیه بین همدان، ری و اصفهان ، عراق (احتمالاً اراک) نامیده شد. در زمان سلاطین دیالمه ، غزنویان ، سلجوقیان و اتابکان منطقه عراق همواره حکمرانی جدا داشته است . از زمان مغول لفظ عراق عجم برای تشخیص از عراق عرب ...

فصل اول: شهر نشيني ، شهر گرايي و شهر سازي قبل از اسلام در دوران قبل از اسلام 3 شيوه شهر نشيني داشتيم که عبارتند از: 1- شيوه پارسي: اين شيوه از قرن نهم (ق.م) با ساختن اولين شار ؟ الهام گرفته از (شهر – تپه) هاي بين النحرين (زيگرات) شروع شده و با شکوفا

شهر کاشان در حاشیه کویر در فاصله 220 کیلومتری جنوب شهر تهران و 86 کیلومتری جنوب شهر قم واقع است. مختصات جغرافیایی آن 51 درجه و 27 دقیقه طول شرقی و 33 درجه و 59 دقیقه عرض شمالی است و ارتفاع آن از سطح دریای آزاد بین 940 تا 1130 متر می‌باشد. ناحیه فین یکی از تفرجگاه‌های اطراف کاشان است و می‌توان نسبت ناحیه فین به کاشان را مانند منطقه تجریش به تهران دانست. ناحیه‌ای که باغ فین در آن ...

فرش اراک(ساروق) ویژگیهای تاریخی و جغرافیایی استان مرکزی : سابقه تاریخی شهر فعلی اراک به 200 سال نمیرسد ولی لفظ اراک قبل از ظهور اسلام به بخشی از ماد بزرگ ، یعنی جبال (کوهستان ) گفته می شده . از قرن دوم بعد از ظهور اسلام ناحیه بین همدان ، ری و اصفهان ، عراق ( احتمالاً اراک ) نامیده شد. در زمان سلاطین دیالمه ، غزنویان ، سلجوقیان و اتابکان منطقه عراق همواره حکمرانی جدا داشته است . ...

تاریخچه معماری ایران از نظر (آرتور پوپ) نظری اجمالی به معماری ایران در عهد باستان این ویژگی را آشکار می سازد که معماری ایرانی بر سه اصل استحکام ، آسایش و انبساط پایه گذاری گردیده است . معماری ایران در طی تاریخ طولانی خود دارای اصالت طرح و سادگی تؤام با آرایش و تزئین بوده است.با این برداشت ((آرتورپوپ )) مستشرق و ایران شناس نامی آمریکا به فرهنگ معماری ایران روی می آورد . او می ...

مقدمه : جابجایی و انتقال دادن انسانها و یا اموال و کالا ها از جایی به جای دیگر در قلمرو حمل و نقل قرار می گیرند. این مسئله در واقع یکی از مشغله های مهم انسانی از ابتدایی ترین تا پیشرفته ترین مراحل توسعه بوده است.راهها و وسائط نقلیه دو رکن اساسی حمل و نقل می باشند .در گذشته که انسان مسافات زیادی پیموده و یا از پا و یا سر انسان بعنوان وسیله حمل و نقل استفاده می کرد نیازش به راه ...

مقدمه: سرزمین پهناور اسلامی ایران که دارای قدمتی تاریخی و کهن بوده و در جای جای خود آثار گرانقدر از فرهنگ و تمدن والای بشریت را ثبت و ضبط نموده است واجد بهترین وارزنده ترین جنبه های سیاحتی ملل و اقوام گوناگون است. استان مرکزی برجسته ترین قطب صنعت کشور و از جمله مراکز مهم کشاورزی و بویژه بزرگترین مرکز تولید تکثیر و پرورش گل است. وجود آثار گرانبهای تاریخی که نشانگر فرهنگ غنی این ...

سوابق تاریخی فرش تبریز آذربایجان شرقی در شمال غربی ایران قرار دارد از شمال به دره رود ارس و قفقاز و از غرب به دریاچه ارومیه و استان آذربایجان غربی، از جنوب به استانهای آذربایجان غربی و زنجان و از شرق به استان گیلان و اردبیل محدود است. شهرهای مهم آن، سراب،اهر، مراغه، مرند و میانه می باشد. آب و هوا آذربایجان شرقی کلا‍ً سرد و خشک بوده کوهستانی بودن منطقه و عرض جغرافیایی بالا از ...

ثبت سفارش
تعداد
عنوان محصول