دانلود مقاله جنبش های اسلامی معاصر

Word 40 KB 4006 29
مشخص نشده مشخص نشده علوم سیاسی
قیمت: ۲,۹۰۰ تومان
دانلود فایل
  • بخشی از محتوا
  • وضعیت فهرست و منابع
  • مقدمه:

     اصولاَ بینش‌ های بنیادی و اجتماعی که در یک جامعه پدید می‌آید. تحولات زیادی در سطوح مختلف آن جامعه بوجود آورد. در میان کشورهای اسلامی این تأثیر‌پذیری بیشتر است. شاید بدلیل مشترکات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی است که میان این کشورها وجود دارد. از میان کشورهای اسلامی،‌ کشور ما ایران،‌؟ زیادی در انتظارات بسیاری از کشورهای اسلامی گذاشته است. در حقیقت باید گفت انقلاب اسلامی ایران الگویی برای بسیاری از بینش‌ های اسلامی شد.

    محور مورد بررسی‌ها در این تحقیق تأثیری است که کشورهای شمال آفریقا ( الجزایر- مراکش – سودان ‌لیبی و تونس) از انقلاب اسلامی ایران پذیرفتند. در این میان تأکید عمده ‌ ما بر تحولات ؟ اجتماعی کشور مصر است که اهمیت بیشتری دارد. همچنین در این تحقیق کشورهای شمال آفریقا بصورت Case Study  مورد بررسی قرار گرفته‌اند. در واقع سعی شده است با توجه به گستردگی موضوع: از یاوه‌گویی و مطالب زاید مربوط به موضوع مورد بررسی جلوگیری شود.

     

    «فصل اول»

     وقوع انقلاب اسلامی در ایران مهمترین عامل رشد فزاینده گروههای اسلامی در جهان عرب دهه ‌1980 است. گرچه جنبش اسلامی با تأسیس اخوان المسلمین توسط حسن‌البنا در 1928 به شکل سازمانی در مصر و دیگر کشورهای عربی شروع به رشد کرد اما سرکوب این سازمان توسط رژیمهای عرب و علاوه بر آن خط مشی ملاحظه کارانه رهبران آن در قبال قدرت سیاسی حاکم از جاذبیت جنبش اخوان المسلمین کاست.

    وجود انشعاب‌ها و شکاف‌های متعدد در اخوان المسلمین و ظهور جریان‌های نوپای اسلامی از میان آنها این مسئله را ثابت می‌کند که جوانان طرفدار گرایش اسلامی با تأثیر پذیرفتن از الگوی انقلاب ایران روش قهر‌آمیز در برابر رژیمهای حاکم را در پیش گرفتند.

    وقوع انقلاب اسلامی در ایران و ظهور گروههای اسلامی در سراسر جهان اسلام در دهه ‌ 1980 باعث شد تا محققان و روزنامه نگاران ، کتابها و مقالات متعددی پیرامون رستاخیز اسلامی معاصر و جنبش‌های اسلام‌گرا به رشته ‌ تحریر درآورند.

     

    مصر مهد بنیادگرایی اسلامی

    جنبش اخوان المسلمین اصولاَ باید زائیده ‌ اوضاع سیاسی و اجتماعی تاریخ معاصر مصر در پی و از سویی دیگر بر یک ؟ مسلمانان در برابر استعمارگران غرب که کشورهای اسلامی را مورد تجاوز قرار داده است. دوره‌ای که اصول قرآن مورد ملاحظه قرار می‌گرفت و اسلام تنها ملیت محسوب می‌شود. به نظر او بین جوامع کنونی اسلامی و اسلام واقعی فاصله‌ای بود که این فاصله موجب عقب ماندگی امت یا جامعه مسلمانان شده بود. همچنین او معتقد بود که مإموریت اخوان المسنلیمن این است که انسان ه ا را به سوی حقیقت هدایت کند ،‌ابناء بستر را به راه خدا فراخوانده و تمامی جهان را با نور اسلام روشن نماید.

    جامعه ‌ اخوان المسلمین در طی سالها گسترش پیدا کرد،‌ فعالیتش گسترده شد و در صحنه ‌ سیاست جهانی نقش عمده‌ای بازی می‌کرد. اما با توجه به اتفاقاتی که افتاد(‌در این جا مجال شرح آنها نیست) ،‌طی دستوری در سال 1948 منحل شد. انحلال اخوان المسلمین در پی این بود که جامعه در تدارک یک انقلاب قریب الوقوع است. همچنین به دلیل برخوردهای نوینی که از 1945 مصر به لرزه درآمده بود،  نقش اخوان المسلمین  از دیدگاه دولت مهم‌ترین خطر بالقوه تلقی می‌شد.

    به طور کلی بعد از تحولاتی که صورت گرفت از جمله ترور حسن انبیاء و بسیاری از مسائل دیگر اخوان المسلمین چاره‌ای جز تأکید بیشتر بر عملیات زیر‌زمینی نداشت،‌ولی در عین حال روابط گوناگونی با سایر سازمان‌های مخفی و گروههایی که در صدد ایجاد تغییراتی در مصر بودند برقرار نمود. تا اینکه بهتر بتوانیم تإثیر انقلاب ایران را بر تحولات این کشورمورد بررسی قرار دهیم.

    مصر از جمله کشورهای مسلمانی بود که بیش از یک قرن و نیم هدف حملات نیروهای ضد انسانی استعمارگران قرار گرفته بود. بیداری در این کشور بیش از هر کشور عربی دیگر صورت گرفت. جنبش انقلابی ایران با محتوای اسلامی‌اش محرک جدیدی برای بیداری گروههای اسلامی در مصر بود.

    مراکز فعالیت‌های اسلامی در مصر بدین ترتیب بود:

    الف) ‌مراکز رسمی

    ب) ‌وزارت اوقاف

    ج)‌ مسجد- دانگشاه الازهرا و مراکز وابسته به آن – مجمع بررسیهای اسلامی – آموزشگاه‌های یعنی الازهر

    د)‌ سازمان‌ها و انجمن های مذهبی

    ه‍‌)‌ جمعیت‌های مذهبی – دانشگاهها و مساجد

    دانشگاهها مراکز اصلی و اساسی پیدایش نهضت‌های اسلامی و انقلابی است. بزرگترین جمعیت اسلامی مصر همان جمعیت‌ اخوان المسلمین بود که در مورد آن مبحث شد.

    انقلاب ایران همه ‌ مراکز مذهبی مصر را به تکاپو و فعالیت‌ انداخته‌ و آنها را به مطالعه و بررسی قیام مسلحانه و ایجاد تشکیلات و تکوین مسأله رهبری واداشته بود. به دنبال حوادث ایران دستگاههای لیستی مصر شدیداَ احساس خطر کرده و با به کار بردن حیله‌ها و نیرنگ‌ها به سرکوب هرگونه جنبش- اسلامی پرداختنتد. در زمان عبدالناصر جمعیت‌ اسلامی ایران موجی از شادی را درمیان مردم مصر برانگیخت و آنگونه اثری در مصر داشت که اغلب خبرگزاریها و مطبوعات خبری اعلام نمودند که بعد از ایران نوبت مصر است.

    اوضاع مصر از لحاظ اقتصادی و سیاسی در این زمان درگیر بحران‌هایی است. چه در سطح داخلی و چه در سطح خارجی و بین‌المللی .

    در سطح بین‌المللی سادات کوشید تا از زمان پییشی گیرد و هر چه سریعتر پیمان صلح اعراب و اسرائیل را امضاء کند. این پیشی‌گرفتن از زمان کاملاَ آگاهانه صورت گرفته، زیرا سادات می‌داند که انقلاب ایران تا چه حد موزنه قوا در منطقه را بر هم زده است. از طرف دیگر سادات تا آن زمان سعی کرده بود تا فلسطینی‌ها و بویژه یاسر عرفات را در دایرده تنگ محصور له دارد  و از این راه مجبورشان کند تا به اسرائیل صلح کنند. در این میان انقلاب ایران باعث شد که این دایره از بین برود.

    از تاثیرات انقلاب اسلامی ایران بر انقلاب مصر میتوان انعقاد پیمان صلح اسرائیل و مصر را بیان کرد. انعقاد این پیمان به کاهش ناگهانی میزان حمایت آن دولت از مصر شد و به کدورت با عربستان منجر شد. این پیمان مخالفتها و شورش هایی را در میان طبقات مردم آغاز کرد. حتی گروههای میانه رو و معتدل و یا سازمان هایی که اصولاً معتقد به براندازی و سرنگونی رژیم سادات نیستند همگی با پیمان صلح مصر و اسرائیل مخالف بودند از جمله: مخالفت گروه اخوان المسلمین، تظاهرات مسلمانان در دانشگاه الازهرا و…

    در همین سال یعنی سال 1979 ظهور چشمگیر اسلام در ایران تاثیرات زیادی بر تحولات مصر داشت. در این سال سادات با آگاهی از نقش دانشجویان در انقلاب ایران، اتحادیه ملی دانشجویان را مخل کرد و به شدت دامنه کانون های دانشجویی را در دانشگاه‌ها محدود کرد. همچنین کمک های دولتی که قبلاً سازمان های اسلامی را قادر می ساخت تا اردوهای تابستانی برپا کرده، مجلات و نشریات مختلف چاپ کنند و فعالیت های فوق برنامه داشته باشند به میزان زیادی قطع گردید.

    به احتمال زیاد کمک سادات به شاه برکنار شده ایران و پناه دادن به وی در مصر سبب گردید که بر مخالفت جناح های اسلامی نسبت به او افزوده شود.

    پیمان صلح مصر و اسرائیل آثار و نتایجی را در برداشت از جمله:

    الف- این پیمان 4/3 از سرزمین های فلسطینی ها را در اختیار اسرائیل قرار می داد.

    ب- این پیمان حقوق سه میلیون آواره فلسطینی را نادیده می گرفت و به آنها اجازه بازگشت به فلسطین را نمی داد. در صورتیکه آوارگان ویتنام می توانستند به فلسطین بودند و در آنجا سکنی گزینند.

    ج- مساله خود مختاری بعضی مناطق که از طرف اسرائیل پیشنهاد داده شد اما این حکم در مورد فلسطینی ها قابل اجرا نبود.

    د- بیت المقدس که از 6 هزار سال قبل یک شهر عربی بوده و همچنین نواحی اطراف فلسطین چون سینا و جولان در اشغال اسرائیل قرار داده شد. همه این عوامل روز به روز باعث برانگیخته شدن هرچه بیشتر خشم اعراب تشدید حملات آنها به مصر می شد.

    نمونه هایی از پی آورد انقلاب ایران در مصر

    1- پیام تبریک: خانم زینب الغزالی، رئیس سازمان زنان مسلمان قاهره- که در زمان ناصر به جرم فعالیتهای اسلامی به 25 سال زندان محکوم شده بود- با پیروزی انقلاب اسلامی ایران پیام تبریکی برای رهبر انقلاب اسلامی ایران فرستاد، اما ماموران مخابرات مصر از ارسال آن خودداری کردند. پس از مدتی این پیام توسط یکی از دانشجویان به ایران فرستاده شد و به حضور رهبر انقلاب تقدیم گردید.

    2- توطئه سادات: در این اوضاع متشنج سادات طی نطقی در اوائل ماه مارس 1979 اعلام داشت: «دین ازسیاست جدا و سیاست از دین جدا است. هر که می‌خواهد فعالیت مذهبی داشته باشد به مسجد برود و هر کس می خواهد فعالیت سیاسی بکند به حذب برود.» این سخن باعث ایجاد جنبش هایی در میان مسلمانان و دانشجویان شد.

    3- تظاهرات دانشگاه قاهره: بدنبال سخنرانی سادات تظاهراتی علیه او در روز 6 مارس 1979 در دانشگاه قاهره بر پا شد. تظاهر کنندگان با دادن شعارهایی انقلاب ایران را تایید نموده و بر رژیم سادات تاختند.

    4- تظاهرات دانشکده فنی: با آنکه قانون مجازات حبس ابد در سال 1977 به تصویب مجلس مصر رسیده بود اما در روز 7 مارس 1979 دانشجویان دانشکده فنی نیز به خیابانهای ریختند و با جانبداری از انقلاب ایران علیه سادات شعار دادند.

    5- نماز عزا برای شهدای ایران: در روز 15 مارس 1979 در تمام مساجد پس از اقامه نماز جمعه دو رکعت نماز عزا برای شهدای ایران گذارده شد.

    6- اعلامیه حزب تجمع ترقی خواه: در روز 18 مارس 1979 حزب تجمع ترقی خواه طی اعلامیه ای مخفی ضمن طرفداری از انقلاب ایران به رژیم سادات حمله کردند.

  • مقدمه

    فهرست:

    1مقدمه
    فصل اول:
    مصر مهد بنیاد گرایی اسلامی 2
    نمونه هایی از پی آورد انقلاب ایران در مصر 8
    فصل دوم:
    الجزایر 14
    مراکش 17
    سودان 21
    لیبی 22
    تونس 24
    نتیجه گیری 25
    فصل سوم:
    فهرست منابع و مآخذ 26

     


    منبع:

    - دکمجیان، هرایر؛ جنبشهای اسلامی در جهان عرب؛ ترجمه حمید احمدی؛ تهران: انتشارات کیهان، 1366.

    2- نجاتی، غلامرضا؛ جنبش های میل مصر؛ تهران: شرکت سهامی انتشار، 1366.

    3- منتظمی، علی؛ پی آوردهای انقلاب اسلامی ایران اپران در مصر؛ تهران: چاپ طلوع آزادی.

    4- شیخ نوری، محمدامیر؛ پژوهش درباره‌ی وحدت های رهایی بخش؛ تهران: انتشارات نوکر روز، 1378.

    5- امیر شاهی، ذوالفقار؛ تونس: تهران، وزارت امور خارجه، 1373.

    6- تاژرون، روبر؛ تاریخ معاصر الجزایر، ترجمه دکتر منوچهر بیات مختاری؛ مشهد: موسسه چاپ و انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد.

    7- فانون، فرانتس؛ انقلاب آفریقا؛ ترجمه محمدامین کاروان؛ تهران: انتشارات خوارزمی، 1354.

    8- آقایی، بهمن؛ اخوان المسلمین؛ تهران: شرکت سهامی انتشار، 1365.

    9- فوده رارو، سالواتوره؛ آفریقای آزاد؛ ترجمه مهندس محسن خادم؛ تهران: نشر جاوید.

    10- ازغندی، علیرضا؛ انقلاب الجزایر؛ تهران: شرکت سهامی انتشار، 1365.

    11- شهری، محمد حسین (مترجم)؛ تاریخ معاصر ده کشور عربی؛ تران: نشر کاوه.

    12- میر حیدر، دره (مترجم)؛ جغرافیای سیاسی خاورمیانه و شمال آفریقا؛ تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین الملل، 1369.

    13- بالتا، پل؛ مغرب بزرگ؛ ترجمه عباس آگاهی؛ تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین الملل، 1370.

    14- غالی، پطرس؛ جنبش آفریقا- آسیایی؛ ترجمه دکتر فرج الله ناصری؛ تهران، نشر فرمند، 1349.

    15- همایون پور، هرمز؛ ترس، امید و پیشدلوری؛ تهران: نشر کتاب سرا، 1364.

    16- سریع القلم، محمود؛ نظام بین الملل و مسئله صحرای غربی؛ تهران- دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی، 1369.

    17- موثقی، سید احمد؛ جنبش های اسلامی معاصر؛ تهران: انتشارات سمت، 1380.

    18- مجله مطالعات آفریقا؛ تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی، 1373.

    19- جزوه درسی جنبش های اسلامی معاصر؛ دکتر بیژن اسدی.

    20- جزوه درسی خاورمیانه و سیاست بین المللی؛ دکتر بیژن اسدی.

بدون ترديد بايد حرکتهاي انقلابي را، از زاويه‏اي خاص، بر دو گونه بدانيم. بخشي از اين انقلاب‏ها به دليل ماهيت ايدئولوژيک محدود خود صرفاً يک حرکت در چهارچوب مرزهاي يک کشور بوده و ديدگاه فراملي ندارد. اين مساله درباره انقلاب هايي که رنگ ملي‏گرايي دارد،

چکيده جايگزين ‌ساختن عناصر حکومتي با استفاده از قدرت نرم بدون توسل به زور و اقدامات خشونت‌آميز يکي از راهبردهاي امريکا در کنار راهبرد مبتني بر تهاجم گسترده، سنگين و سريع نظامي براي ايجاد تغيير در کشورهاي هدف بود. گرجستان، اوکراين و قرقيزستان مه

کارشناسان آمریکایی به تازگی در گزارشی اعلام کرده اند که بعد از حوادث یازدهم سپتامبر و با وجود تبلیغات منفی علیه مسلمانان، تشرف تعداد زیادی از آمریکایی ها به خصوص سیاه پوستان این کشور به دین اسلام را شاهدند. آنان تاکید می کنند که اسلام به تأثیرگذارترین دین در آمریکا و به طور کلی غرب مبدل شده است. «لورانس مامیا» استاد ادیان دانشکده «واسار» آمریکا اسلام را یکی از ادیان تأثیرگذار در ...

یکی از مهمترین حرکتها و جنبش های اسلامی در تاریخ معاصر ایران ، جنبش فدائیان اسلام است، چراکه تا قبل از پیدایش این جنبش در سال 1324 ، حرکتها و جنبشهای اسلامی از انسجام ، هماهنگی و هم آوایی برخوردار نبودند. مقدمه بی تردید در تاریخ معاصر ایران ، دوره تاریخی ( شهریور 1320 تا کودتای 28 مرداد 1332 ) از اهمیت ویژه ای برخوردار است و آنرا دوره تنویر و تنوع افکار سیاسی تلقی می کنند که ...

طرح مسئله پژوهش جنبشهای اجتماعی یکی از مؤلفه های بسیار تأثیرگذار در عرصه تحولات اجتماعی و سیاسی جوامع نوین به شمار می‌آیند. سرزمین ایران در طی صد ساله اخیر، شاهد جنبش های اجتماعی مختلفی بوده است. بخشی از این جنبش ها با توجه به خاستگاه آن و پایگاه اجتماعی اعضایش تحت عنوان جنبش های دانشجویی مورد مطالعه قرار می‌گیرند. جنبش دانشجویی در ایران از ابتدای شکل گیری از جنبشهای سیاسی و ...

تحقيق حاضر که به بررسي و کالبدشکافي جريان صدر در عراق ميپردازد در ابتدا مقدمه اي کوتاه از کشور عراق و تنوع و شکافهاي قومي در آن کشور و جايگاه خانواده صدر مي پردازد و سپس وارد مباحث اساسي اين گروه و کالبدشکافي آن مي گردد. شيعه به عنوان اکثريت جمعيت ع

- سيد قطب؛ نويسنده و شهيد بصام تيبي در کتاب «چالش بنيادگرائي» (The challenge of Fundamentalim) سيد قطب را بعنوان يکي از دو «پدر روشنفکر (Intelectual fathers) جنبش بنيادگرائي اسلامي مدرن معرفي مي کند. (1) عرب شناس فرانسوي ژيل کوپل (Gilles Kepel) نيز

به نام خدا خلاصه تاريخ ايران زمان ميلادي زمان هجري سلسله پادشاه رويدادها پايتخت حدود 720 تا 550 پيش از ميلاد مادها ديا اکو ديااکو هفت قبيله آريايي را در

يافتن نخستين بارقه‌ها و نقطه عطف انقلاب اسلامي چندان آسان نيست؛ همچنان که کنکاش در راه يافتن مؤثرترين عوامل شکل گيري و به ثمر رسيدن انقلاب، بس دشوار است؛ زيرا انقلاب، پيروزي خود را مرهون مشارکت همه اقشار و گروه‌هاي جامعه از خرداد سال 1342 و حتي پيش

حوزه علمیه خواهران‌ الزهرا(س) آذربایجان‌غربی ، با انتشار مقاله‌ای نقش محوری زنان در جامعه اسلامی را مورد بررسی قرار داده است. به گزارش خبرگزاری زنان ایران "ایونا" ؛ در این مقاله آمده است، جامعیت و گستردگی افق اندیشه و دیدگاه‌های تحلیلی درباره کارکردهای سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی زنان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. نقش کلیدی و محوری زنان در فراز و فرود جامعه انسانی در این ...

ثبت سفارش
تعداد
عنوان محصول